Cục Thủy sản và Kiểm ngư đã thể hiện sự chủ động chiến lược khi ban hành quyết định về Kế hoạch chuyển đổi số năm 2025, cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng và Chính phủ như Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đến Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng 2030 (Quyết định số 749/QĐ-TTg), Chiến lược phát triển chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số (Quyết định số 942/ QĐ-TTg), và đặc biệt là việc phối hợp triển khai Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử. Sự bám sát này cho thấy quyết tâm đưa chuyển đổi số trở thành công cụ đắc lực, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực Thủy sản và Kiểm ngư.
Kế hoạch CĐS 2025 đặt ra hai mục tiêu kép, trong đó mục tiêu chung là tăng cường ứng dụng CNTT và chuyển đổi số trong công tác chỉ đạo, điều hành, quản lý hành chính, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin trong quá trình vận hành các hệ thống then chốt như cơ sở dữ liệu quốc gia về Thủy sản.
Để đạt được tầm nhìn đó, các mục tiêu cụ thể được đặt ra với những chỉ số đầy tham vọng, tạo ra sức ép đổi mới toàn diện. Cục Thủy sản và Kiểm ngư đặt mục tiêu 100% văn bản được xử lý trên môi trường mạng (trừ văn bản mật và các văn bản theo quy định), thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng văn phòng điện tử dùng chung của Bộ. Duy trì ứng dụng CNTT trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), đảm bảo 100% TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của Cục được cập nhật và thực hiện trên cổng thông tin một cửa điện tử của Bộ, Hải quan một cửa Quốc gia. Hoàn thành danh mục cơ sở dữ liệu (CSDL) chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý và ban hành kế hoạch, lộ trình cụ thể để xây dựng, triển khai các CSDL này. Cải thiện một số tính năng của hệ thống giám sát tàu cá, cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VnFishbase), và phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử thủy sản khai thác (eCDT), đặc biệt là việc chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống với nhau, đồng thời, triển khai vận hành phần mềm eCDT trên phạm vi cả nước. Tiếp tục nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong thực hiện ứng dụng CNTT và CĐS.
Kế hoạch CĐS 2025 được triển khai thông qua 08 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, tạo thành một hệ sinh thái số đồng bộ
Nâng cao nhận thức số và chuyển đổi tư duy
Nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất là đưa CĐS gắn trực tiếp với tư duy, nhận thức, vai trò trách nhiệm, quyền hạn của từng đơn vị, cá nhân. Thủ trưởng đơn vị phải trực tiếp chỉ đạo thực hiện CĐS, cải cách hành chính thực chất, công tác truyền thông được đẩy mạnh thông qua xây dựng chuyên mục “Chuyển đổi số” trên Trang thông tin điện tử của Cục và tổ chức các hoạt động hưởng ứng ngày chuyển đổi số quốc gia.
Xây dựng thể chế số và chính phủ điện tử
Quán triệt và triển khai các văn bản chỉ đạo về ứng dụng CNTT, đồng thời tập trung rà soát, chỉnh sửa, hoàn thiện quy trình nội bộ, quy trình điện tử giải quyết TTHC, trong đó nhiệm vụ then chốt là rà soát, sửa đổi, bổ sung quy trình nội bộ, thực hiện các biện pháp linh hoạt sáng tạo cho phép sử dụng giấy tờ điện tử thay thế giấy tờ giấy khi thực hiện TTHC, và cắt giảm thành phần hồ sơ khi dữ liệu đã được số hóa. Bên cạnh đó, Cục cũng sẽ tham gia xây dựng khung kiến trúc điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Phát triển hạ tầng số và bảo đảm liên thông
Hạ tầng là nền tảng vật chất của CĐS. Cục Thủy sản và Kiểm ngư chú trọng quản trị, duy trì hệ thống máy chủ, thiết bị lưu trữ, hệ thống mạng (switch), tường lửa (firewall) và bản quyền phần mềm, đảm bảo tính bảo mật và an toàn thông tin, đặc biệt, cần đảm bảo hệ thống mạng internet dùng chung và hệ thống mạng internet cho hệ thống giám sát tàu cá luôn ổn định, thông suốt; nghiên cứu triển khai các giải pháp xây dựng, vận hành hệ thống chỉ huy, điều hành lực lượng kiểm ngư.
Phát triển dữ liệu số (CSDL “đúng, đủ, sạch, sống”)
Phát triển dữ liệu số là cốt lõi của Chính phủ số. Kế hoạch yêu cầu số hóa hồ sơ dữ liệu và phát triển dữ liệu số chuyên ngành thủy sản, đồng thời chuẩn hóa các trường thông tin dữ liệu trên các CSDL hiện có, trọng tâm là nâng cấp và đưa vào khai thác sử dụng cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VnFishbase) và cơ sở dữ liệu nuôi trồng thủy sản trong năm 2025, trong đó một trong những nhiệm vụ thường xuyên cần được triển khai là quản trị hệ thống CSDL đang vận hành trên máy chủ của Cục. Nhiệm vụ này có tính ưu tiên cao, yêu cầu thủ trưởng cơ quan liên quan phải chịu trách nhiệm chỉ đạo, đảm bảo lộ trình xây dựng CSDL chuyên ngành hoàn thành trong năm 2025. Các CSDL phải đáp ứng yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” và phải liên thông, kết nối với hệ thống các CSDL khác trong hệ thống chính trị. Cục Thủy sản và Kiểm ngư cũng phối hợp với Bộ Công an để xác định các trường thông tin đồng bộ dữ liệu lên Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Phát triển nền tảng số và khả năng kết nối
Để bảo đảm tính liên thông và chia sẻ dữ liệu hiệu quả, Cục tập trung xây dựng các cổng kết nối API (application programming interface). Các cổng này phục vụ cho việc tích hợp, chia sẻ dữ liệu và kết nối các cơ sở dữ liệu quốc gia của các bộ, ngành, địa phương, đồng thời xây dựng và cài đặt các ứng dụng tích hợp thông qua giải pháp nền tảng trục liên thông.
Phát triển nguồn nhân lực số
Kiện toàn, bổ sung đội ngũ cán bộ về CNTT và an toàn thông tin nhằm đảm bảo nguồn nhân lực số đáp ứng nhu cầu phát triển Chính phủ số. Cán bộ, công chức, viên chức cần tích cực tham gia các chương trình đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng về CĐS do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức để sẵn sàng làm việc trong môi trường số và nâng cao trình độ về bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.
Đảm bảo an toàn thông tin mạng
An toàn thông tin là điều kiện tiên quyết để vận hành Chính phủ số. Cục sẽ ban hành quy chế an toàn thông tin và an ninh mạng, duy trì rà soát, cập nhật các kế hoạch, quy định về bảo đảm an toàn thông tin. Các hoạt động kiểm tra, đánh giá (về kỹ thuật) an toàn thông tin định kỳ và đột xuất được thực hiện đối với các hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý theo quy định, đồng thời, Cục sẽ hoàn thành xác định cấp độ và triển khai phương án bảo đảm an toàn hệ thống thông tin theo cấp độ, giải pháp cụ thể là tăng cường đầu tư trang thiết bị và thuê dịch vụ chuyên nghiệp để nâng cao năng lực bảo đảm an toàn thông tin, phòng chống mã độc theo mô hình tập trung, ưu tiên cho các hệ thống phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đặc biệt, phải xây dựng kế hoạch sao lưu dữ liệu dự phòng, bảo đảm hoạt động liên tục và sẵn sàng khôi phục hệ thống sau sự cố mất an toàn thông tin mạng.
Xây dựng Chính phủ số chuyên ngành
Đây là nhóm nhiệm vụ trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp. Cục Thủy sản và Kiểm ngư tập trung rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, rút ngắn thời gian tiếp nhận và giải quyết TTHC, đẩy mạnh số hóa hồ sơ, lưu trữ hồ sơ công việc điện tử, và sử dụng chữ ký số, định danh số trong xử lý văn bản hành chính. Trong bối cảnh liên thông quốc gia, Cục thực hiện nhiệm vụ thuộc Đề án 06 và khẩn trương rà soát, tái cấu trúc quy trình TTHC đối với 04 nhóm thủ tục lớn (theo Kế hoạch số 02-KH/BCĐTW) với mục tiêu xây dựng và cung cấp các dịch vụ công trực tuyến theo mô hình tập trung, tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Đặc biệt, trong bối cảnh cả nước đang tích cực thực hiện các biện pháp nhằm tháo gỡ thẻ vàng do khai thác bất hợp pháp, nhiệm vụ đột phá của công cuộc Chuyển đổi số nhằm phục vụ chống khai thác IUU. Đây là một trong những nhiệm vụ mang tính chất chính luận và đối ngoại quan trọng nhất của Cục trong năm 2025. Đây là yêu cầu cấp bách nhằm chuẩn bị cho việc đón và làm việc với đoàn thanh tra của Ủy ban Châu Âu (EC) dự kiến vào tháng 11/2025. Cụ thể, Kế hoạch CĐS 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư đặt trọng tâm vào phát triển các phần mềm chuyên ngành phục vụ quản lý khai thác bất hợp pháp. Thứ nhất, xây dựng, hiệu chỉnh, nâng cấp phần mềm để vận hành TTHC khai báo trước khi cập cảng đối với tàu vận chuyển thủy sản nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam, đđồng thời, xây dựng phần mềm (kiểm thử) để vận hành TTHC kiểm soát thủy sản vận chuyển bằng tàu công-ten-nơ nhập khẩu vào Việt Nam. Thứ hai, xây dựng phần mềm (kiểm thử) quản lý CSDL, phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro phục vụ việc kiểm tra, thanh tra sau nhập khẩu. phần mềm này giúp tổng hợp, nhập dữ liệu thông tin khai báo theo Biểu mẫu số 25 Nghị định số 37/2024/NĐ-CP, dữ liệu từ Hải quan và dữ liệu đã được thẩm định để xây dựng kế hoạch kiểm tra, kiểm soát thủy sản liên quan đến quy định chống khai thác bất hợp pháp. Thứ ba, xây dựng phần mềm phục vụ điều hành, chỉ huy thực thi pháp luật thủy sản, phòng chống IUU (giai đoạn 2024-2025) theo Quyết định số 1077/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Hệ thống này nhằm phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, phối hợp thống nhất, thông suốt từ trung ương đến địa phương và giữa các lực lượng thực thi pháp luật của các bộ, ngành có liên quan. Đây là bước đi chiến lược nhằm số hóa toàn bộ quá trình giám sát, truy xuất nguồn gốc, đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ các quy định quốc tế. Bên cạnh đó, việc hoàn thành các nhiệm vụ phục vụ CĐS, bảo đảm kết nối với đề án 06 về định danh tàu thuyền cũng là một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi quản lý nghề cá bằng công nghệ.
Để hiện thực hóa Kế hoạch CĐS, 03 giải pháp trụ cột được đề ra bao gồm đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức, kỹ năng số; triển khai cập nhật CSDL vào các phần mềm/ứng dụng chuyên ngành từ các địa phương/đơn vị (duy trì cập nhật thường xuyên); và định kỳ, đột xuất kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin mạng.
Về tổ chức thực hiện, vai trò của các đơn vị được phân định rõ ràng. Trung tâm Thông tin Thủy sản và Kiểm ngư đóng vai trò chủ trì, đầu mối kỹ thuật. Đây là đơn vị quản trị kỹ thuật (hệ thống phần cứng, hỗ trợ người dùng, môi trường mạng, máy chủ). Trung tâm chủ trì việc xây dựng CSDL trọng yếu như VnFishbase và triển khai các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big data), internet vạn vật (IOT) hỗ trợ phân tích, dự báo và hỗ trợ hoạt động quản lý của các cơ quan quản lý nhà nước. Các đơn vị khác trực thuộc Cục chịu trách nhiệm quản trị nội dung theo chức năng, nhiệm vụ chuyên môn; triển khai, đôn đốc việc cập nhật dữ liệu từ cơ sở, đảm bảo dữ liệu được cập nhật thường xuyên, liên tục; tổng hợp, phân tích và xử lý dữ liệu để đảm bảo tính chính xác. Nguồn kinh phí thực hiện Kế hoạch được bố trí từ nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn tài chính hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Kế hoạch Chuyển đổi số năm 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư là một bức tranh toàn diện, thể hiện sự quyết tâm mạnh mẽ của ngành trong việc xây dựng một nền quản trị số hiệu quả, minh bạch và an toàn, từ việc hoàn thiện thể chế số, đầu tư hạ tầng thông minh, đến việc ứng dụng công nghệ để giải quyết các thách thức lớn như chống khai thác IUU, tất cả đều hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trên các lĩnh vực, đảm bảo quốc phòng và an ninh, đồng thời phục vụ tốt nhất cho người dân và doanh nghiệp.
Hương Trà