Ổn định diện tích, tăng trưởng sản lượng và cơ cấu hợp lý
Năm 2025, trong bối cảnh biến động thị trường và tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, ngành nuôi trồng thủy sản Cà Mau vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định. Diện tích nuôi tôm toàn tỉnh ước đạt hơn 435 nghìn ha, trong đó cơ cấu mô hình nuôi tiếp tục được điều chỉnh theo hướng phát huy lợi thế sinh thái tự nhiên. Các mô hình quảng canh cải tiến, quảng canh kết hợp như tôm - rừng, tôm - lúa, tôm kết hợp cua, cá, sò huyết chiếm tỷ trọng lớn, góp phần giảm áp lực môi trường, nâng cao khả năng chống chịu rủi ro và tạo sinh kế bền vững cho người dân ven biển.
Sản lượng thủy sản năm 2025 ước đạt trên 1,26 triệu tấn, tăng so với cùng kỳ, trong đó sản lượng tôm đạt khoảng 585 nghìn tấn. Kết quả này phản ánh nỗ lực lớn của các cấp, các ngành trong chỉ đạo điều hành, cũng như sự chủ động của người dân và doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, tuân thủ lịch thời vụ và các quy định về an toàn sinh học. Đáng chú ý, khu vực nuôi trồng tiếp tục là động lực tăng trưởng chính, bù đắp cho những khó khăn của khai thác do nguồn lợi suy giảm và yêu cầu quản lý ngày càng chặt chẽ.
Cùng với tăng trưởng sản lượng, công tác đăng ký nuôi trồng thủy sản, cấp giấy xác nhận đối tượng nuôi chủ lực và quản lý an toàn thực phẩm tiếp tục được triển khai. Hàng chục nghìn cơ sở nuôi đã được xác nhận đăng ký, tạo nền tảng cho việc truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và xây dựng vùng nuôi tập trung. Tuy vậy, tỷ lệ cơ sở ký cam kết đủ điều kiện an toàn thực phẩm vẫn còn thấp so với tổng số cơ sở thuộc diện bắt buộc, cho thấy yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người nuôi trong thời gian tới.
Liên kết chuỗi giá trị và chứng nhận quốc tế nâng cao giá trị ngành hàng tôm
Một trong những điểm sáng nổi bật của ngành thủy sản Cà Mau năm 2025 là sự phát triển mạnh mẽ của các chuỗi liên kết ngành hàng tôm. Toàn tỉnh đã hình thành hơn 26 chuỗi liên kết với tổng diện tích trên 36 nghìn ha, thu hút gần 8 nghìn hộ nuôi và nhiều doanh nghiệp chế biến tham gia. Thông qua các chuỗi liên kết, người nuôi được hỗ trợ về kỹ thuật, con giống, quản lý chất lượng và đầu ra sản phẩm, trong khi doanh nghiệp có vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Song hành với liên kết chuỗi là việc mở rộng các chứng nhận quốc tế như ASC, BAP, Organic, Naturland, Bio Suisse và nhiều chứng nhận sinh thái khác. Các mô hình tôm rừng, tôm - lúa, tôm siêu thâm canh được cấp chứng nhận không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần quảng bá hình ảnh “tôm sinh thái Cà Mau” trên thị trường thế giới. Việc nhiều doanh nghiệp chủ động phối hợp với địa phương và các ban quản lý rừng để xây dựng vùng nuôi theo tiêu chuẩn quốc tế cho thấy xu hướng phát triển bền vững đã và đang trở thành lựa chọn chiến lược của ngành.
Đối với ngành hàng cua, dù quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, song những tín hiệu tích cực đã xuất hiện thông qua việc hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã và sản phẩm OCOP bước đầu thâm nhập hệ thống siêu thị lớn. Đây được xem là tiền đề quan trọng để đa dạng hóa sản phẩm thủy sản, giảm phụ thuộc vào một ngành hàng và tăng khả năng thích ứng với biến động thị trường.
Quan trắc, cảnh báo môi trường giai đoạn 2021 - 2025 tạo nền tảng cho sản xuất an toàn và bền vững
Công tác quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường trong nuôi trồng thủy sản giai đoạn 2021 - 2025 được triển khai đồng bộ, bài bản theo kế hoạch được phê duyệt. Hệ thống quan trắc được thiết lập tại hàng chục điểm đầu nguồn nước cấp và vùng nuôi trọng điểm trên toàn tỉnh, với tần suất lấy mẫu thường xuyên, phân tích đầy đủ các chỉ tiêu môi trường, từ thông số cơ bản như nhiệt độ, pH, độ mặn, oxy hòa tan đến các chỉ tiêu dinh dưỡng, vi sinh và kim loại nặng.
Qua 5 năm thực hiện, hàng nghìn mẫu nước đã được thu thập và phân tích, tạo nên cơ sở dữ liệu môi trường phong phú, có giá trị khoa học và thực tiễn cao. Các bản tin quan trắc được công bố kịp thời, đa dạng hóa kênh truyền tải từ văn bản, khuyến cáo trực tiếp đến nền tảng số, giúp người nuôi chủ động theo dõi diễn biến chất lượng nguồn nước, điều chỉnh biện pháp kỹ thuật và phòng ngừa rủi ro dịch bệnh.
Kết quả quan trắc cho thấy, nhìn chung các chỉ tiêu môi trường tại các vùng nuôi của Cà Mau trong giai đoạn 2021 - 2025 vẫn nằm trong ngưỡng phù hợp cho thủy sản phát triển. Tuy nhiên, vào một số thời điểm, đặc biệt là giao mùa hoặc khi thời tiết cực đoan, một số chỉ tiêu có xu hướng biến động, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Thực tế này càng khẳng định vai trò then chốt của hệ thống quan trắc trong cảnh báo sớm, hỗ trợ quản lý và sản xuất an toàn, bền vững.
Kế hoạch nuôi trồng thủy sản năm 2026: nâng cao chất lượng, ứng dụng công nghệ và thích ứng biến đổi khí hậu
Trên cơ sở kết quả đạt được năm 2025 và những bài học kinh nghiệm rút ra trong giai đoạn 2021 - 2025, Cà Mau xây dựng kế hoạch nuôi trồng thủy sản năm 2026 với mục tiêu duy trì tăng trưởng ổn định, đồng thời chuyển mạnh sang chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng và tính bền vững. Theo đó, tổng diện tích nuôi tôm dự kiến đạt khoảng 418 nghìn ha, tập trung phát triển quảng canh cải tiến và các mô hình nuôi sinh thái, song song với việc lựa chọn những khu vực phù hợp để phát triển thâm canh, siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao.
Sản lượng nuôi trồng thủy sản năm 2026 được đặt mục tiêu đạt 960 nghìn tấn, trong đó sản lượng tôm nuôi khoảng 583 nghìn tấn. Để đạt được mục tiêu này, tỉnh xác định hàng loạt nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, từ hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi, đầu tư hạ tầng thủy lợi, điện, giao thông nội đồng đến đẩy mạnh ứng dụng công nghệ RAS, IMTA, số hóa quản lý ao nuôi và truy xuất nguồn gốc.
Cùng với đó, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị tiếp tục được coi là giải pháp then chốt. Tỉnh khuyến khích hình thành các hợp tác xã kiểu mới, tổ hợp tác gắn với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu; hỗ trợ đăng ký chứng nhận vùng nuôi an toàn dịch bệnh, vùng nuôi hữu cơ và các chứng nhận quốc tế. Đây không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là công cụ hữu hiệu để nâng cao năng lực cạnh tranh và thương hiệu thủy sản Cà Mau.
Một nội dung quan trọng khác trong kế hoạch 2026 là tăng cường công tác quan trắc môi trường, giám sát dịch bệnh và quản lý vật tư đầu vào. Việc hạn chế sử dụng kháng sinh, hóa chất, thay thế bằng chế phẩm sinh học, cùng với tuân thủ nghiêm lịch thời vụ và quy trình kỹ thuật, được xác định là giải pháp cốt lõi để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ môi trường sinh thái vùng nuôi.
Hướng tới phát triển bền vững ngành thủy sản Cà Mau trong dài hạn
Nhìn tổng thể, kết quả nuôi trồng thủy sản năm 2025 và công tác quan trắc môi trường giai đoạn 2021 - 2025 đã tạo nền tảng vững chắc cho định hướng phát triển ngành thủy sản Cà Mau trong giai đoạn tới. Những thuận lợi về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất, cùng với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp và sự tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp, là những yếu tố then chốt giúp ngành vượt qua khó khăn, thách thức.
Tuy nhiên, để phát triển bền vững, Cà Mau vẫn cần tiếp tục giải quyết những hạn chế về hạ tầng, vốn đầu tư, chất lượng con giống và tổ chức sản xuất. Việc chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, đa dạng hóa thị trường tiêu thụ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường liên kết công - tư sẽ quyết định thành công của chiến lược phát triển thủy sản trong dài hạn.
Với định hướng đúng đắn và các giải pháp đồng bộ đã được xác định, ngành nuôi trồng thủy sản Cà Mau kỳ vọng sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm sản xuất tôm lớn của cả nước, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế địa phương và bảo đảm sinh kế bền vững cho hàng trăm nghìn hộ dân ven biển.
Hải Đăng