Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam cán mốc 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với 2024 – một bức tranh tăng trưởng với nhiều điểm nhấn đáng chú ý. Theo VASEP, kết quả này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, cạnh tranh gia tăng, chi phí đầu vào – logistics chịu áp lực, cùng với các yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường – xã hội – quản trị (ESG) tại nhiều thị trường nhập khẩu.
Tôm tiếp tục là trụ cột với 4,6 tỷ USD (+19%), chiếm 41% tổng kim ngạch. Cá tra đạt 2,2 tỷ USD (+7,5%), duy trì vai trò chiến lược trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu. Nhiều nhóm hàng ghi nhận tăng trưởng tích cực, gồm mực – bạch tuộc 758,7 triệu USD (+15,5%), nhuyễn thể có vỏ 263,2 triệu USD (+20,6%), cua, ghẹ & giáp xác khác 384,9 triệu USD (+18,7%); nhóm cá các loại khác 2,1 tỷ USD (+10,9%). Ở chiều ngược lại, cá ngừ đạt 924,3 triệu USD (-6,5%).
Về thị trường, khối CPTPP tiếp tục là cụm thị trường lớn nhất với 3 tỷ USD (+20,8%). Nếu xét theo thị trường đơn lẻ, Trung Quốc & Hồng Kông dẫn đầu với 2,4 tỷ USD (+28,5%), tiếp theo là Hoa Kỳ 1,9 tỷ USD (+4,9%), Nhật Bản 1,7 tỷ USD (+10,8%), EU 1,1 tỷ USD (+12,1%), Hàn Quốc 864,0 triệu USD (+7,2%). Các con số cho thấy năng lực đa dạng hóa thị trường và sự linh hoạt trong chiến lược sản phẩm – thời điểm xuất hàng của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời phản ánh đóng góp thiết thực của các hiệp định thương mại tự do trong việc mở rộng không gian thị trường. Kết quả năm 2025, ngành Thủy sản Việt Nam đã ghi dấu ấn với con số kim ngạch ấn tượng gần 11,3 tỷ USD; không chỉ phản ánh sự phục hồi về nhu cầu tiêu thụ toàn cầu mà còn cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của các doanh nghiệp trước những rào cản thương mại ngày càng khắt khe.
Với tinh thần “cùng nhìn lại để cùng đi xa hơn”, VASEP đã triển khai chuỗi hoạt động tri ân và ghi nhận sự hỗ trợ và đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước: Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường – Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Xúc tiến thương mại, Cục Xuất nhập khẩu, Cục Quản lý và Phát triển Thị trường trong nước – Bộ Công Thương, Cục Hải Quan – Bộ Tài chính…
Thành quả kim ngạch xuất khẩu thủy sản vượt 11 tỷ USD là mồ hôi, công sức toàn ngành. Là nỗ lực của hàng nghìn doanh nghiệp, cơ sở nuôi trồng, khai thác, chế biến thủy sản. Là sự bền bỉ của hàng trăm nghìn người lao động trong chuỗi. Và là sự quan tâm, định hướng, đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước, của địa phương, đối tác trong và ngoài nước. VASEP gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ (Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Ngoại giao, Tài chính, Nội vụ, Công an), các địa phương, cộng đồng Nông - Ngư dân trên toàn quốc, các Hiệp hội, tổ chức quốc tế, các nhà nhập khẩu, đối tác và cơ quan truyền thông… đã hỗ trợ, phối hợp, tạo điều kiện để ngành Thủy sản đứng vững, phát triển.
 |
Đặc biệt cuối tháng 11/2025, sự đoàn kết, tương thân tương ái của cộng đồng doanh nghiệp hưởng ứng lời kêu gọi và phát động của VASEP, kịp thời hỗ trợ, động viên các doanh nghiệp hội viên và người dân tại 3 tỉnh gặp thiên tai. Những đóng góp đó có ý nghĩa rất lớn; không chỉ về vật chất mà còn là sự sẻ chia, là trách nhiệm xã hội, là nét đẹp của cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam.
Chúc mừng kỷ lục mới trên 11 tỷ USD
Trong khuôn khổ Lễ Tổng kết Xuất khẩu Thủy sản năm 2025, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam đã trang trọng tổ chức Lễ vinh danh 62 doanh nghiệp xuất sắc - đóng góp quan trọng, góp phần giúp ngành Thủy sản Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD, khẳng định vị thế và năng lực thích ứng vượt trội trong một năm đầy biến động.
Đây là lời tri ân sâu sắc tới cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan ban ngành; đồng thời nêu định hướng chiến lược "Chuyển đổi xanh – Minh bạch – Bền vững". Là động lực để toàn ngành Thủy sản hướng tới mục tiêu 2026: nâng cao giá trị gia tăng, thúc đẩy chuyển đổi xanh bền vững. Lễ Tổng kết chính là dịp nhìn lại bức tranh toàn ngành, ghi nhận đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, đối tác và cơ quan quản lý; lan tỏa thông điệp phát triển trong giai đoạn tới: nâng sức cạnh tranh đi đôi với nâng chuẩn bền vững.
Hội nghị cũng là dịp VASEP ghi nhận, chúc mừng và cảm ơn các địa phương đã đóng góp kết quả xuất khẩu lớn cho đất nước bao gồm 5 tỉnh thành có kim ngạch xuất khẩu thủy sản lớn nhất là TP. Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh, Cà Mau, Khánh Hòa và Đồng Tháp, đồng thời ký thỏa thuận hợp tác giữa VASEP với Sở Nông nghiệp và Môi trường ở các địa phương và Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam phát triển nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu, trao đổi thông tin, phối hợp các hoạt động liên quan thị trường, an toàn thực phẩm, thông tin truyền thông… nhằm tăng cường phối hợp phát triển chuỗi giá trị theo hướng hiện đại - minh bạch - bền vững.
Năm 2026, ngành Thủy sản sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức và rào cản thị trường như chính sách thuế đối ứng, thuế Chống bán phá giá tôm, quy định MMPA từ Hoa Kỳ và thẻ vàng IUU của EU cùng sự gia tăng cạnh tranh từ các nước xuất khẩu khác… VASEP nhấn mạnh ưu tiên đồng hành cùng doanh nghiệp theo ba hướng lớn: mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh; thúc đẩy phát triển xanh – minh bạch – có trách nhiệm, nâng chuẩn truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số; đồng thời phối hợp với Chính phủ và các địa phương trong các nỗ lực phát triển bền vững, sinh kế và các chương trình hỗ trợ cộng đồng, hướng tới một ngành Thủy sản Việt Nam chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn và có sức chống chịu tốt hơn trước biến động thị trường.
Sự chuyển dịch chiến lược của doanh nghiệp đầu ngành
Giai đoạn cuối năm 2025 đã chứng kiến một cuộc bứt tốc mạnh mẽ. Riêng trong Quý IV/2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ. Trong đó, tháng 12 đóng góp 954,5 triệu USD (tăng 9,2%). Đây là giai đoạn các doanh nghiệp tập trung đẩy mạnh xuất khẩu để phục vụ nhu cầu lễ hội tại các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc & Hồng Kông – thị trường đã ghi nhận mức tăng trưởng bùng nổ 22,9% trong quý cuối năm. Tháng 12 cũng là tháng nước rút cho các doanh nghiệp xuất khẩu sang Hoa Kỳ trước những thời khắc “hạn chế” đối với thủy sản Việt Nam: đó là quy định MMPA và lệnh cấm nhập khẩu từ ngày 1/1/2026 đối với các loài liên quan 12 nghề cá không được công nhận tương đương và tiếp đến là kết quả thuế CBPG tôm POR19 dự kiến công bố vào cuối tháng 2/2026.
Sự tăng trưởng trong Quý IV được dẫn dắt bởi nhóm hàng Tôm (đạt 1.244,0 triệu USD, tăng 16,8%) và các sản phẩm hải sản như Mực, bạch tuộc (+20,4%), Cua ghẹ (+20,9%). Năm 2025 cũng là năm khẳng định vị thế của các doanh nghiệp lớn. Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu đã đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch toàn ngành, với những cái tên quen thuộc trong ngành tôm và cá tra. Dẫn đầu danh sách là STAPIMEX với kim ngạch 309,8 triệu USD, theo sau là "vua tôm" Minh Phú (tổng hai pháp nhân tại Cà Mau và Hậu Giang đạt trên 542 triệu USD). Vĩnh Hoàn tiếp tục giữ vững vị thế số 1 trong ngành cá tra với 249,0 triệu USD. Sự xuất hiện của các tên tuổi như Phát Lợi, An Hải hay Tài Kim Anh trong Top 10 cho thấy sự vươn lên mạnh mẽ của các doanh nghiệp tập trung vào phân khúc sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc.
Thành công của các doanh nghiệp trong năm 2025 đến từ việc tận dụng tốt các FTA và sự dịch chuyển thị trường kịp thời. Khi thị trường Hoa Kỳ gặp khó khăn về thuế đối ứng (áp dụng từ tháng 8/2025), các doanh nghiệp đã nhanh chóng đẩy mạnh sang khối CPTPP (đạt trên 3 tỷ USD) và Trung Quốc (đạt 2,4 tỷ USD). Tuy nhiên, nhìn vào kết quả Quý IV, áp lực từ các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định bảo vệ động vật biển (MMPA) đang hiện hữu rõ rệt lên nhóm hàng hải sản khai thác. Việc duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng minh bạch hóa chuỗi cung ứng và tối ưu hóa chi phí sản xuất của cộng đồng doanh nghiệp trước những biến động khó lường của chính sách thương mại quốc tế. Với nền tảng vững chắc từ năm 2025, ngành Thủy sản Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, dù dự báo năm 2026 sẽ có những thách thức nhất định từ thị trường Mỹ và các yêu cầu khắt khe về chứng chỉ xanh.
Thủy sản Việt Nam vươn tầm cao mới
Theo VASEP, Việt Nam vừa trải qua một năm nhiều thử thách. Thị trường thủy sản thế giới phục hồi nhưng không đồng đều. Rào cản thương mại, thuế quan và kỹ thuật gia tăng. Áp lực về chi phí, về tiêu chuẩn môi trường, dịch bệnh, lao động, truy xuất, bảo tồn… ngày càng lớn. Trong nước, thiên tai, bão lũ, thời tiết cực đoan tiếp tục tác động mạnh đến sản xuất, khai thác, nuôi trồng và logistics. Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh ấy, ngành Thủy sản Việt Nam đã thể hiện bản lĩnh của cộng đồng làm nghề, linh hoạt thích ứng, duy trì nhịp sản xuất, mở rộng và giữ vững thị trường, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, tăng giá trị gia tăng; đặc biệt củng cố uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường thế giới.
Năm 2025 là năm mở đầu nhiệm kỳ VII của VASEP (2025–2030). Trong bối cảnh kinh tế – thương mại toàn cầu biến động nhanh, phức tạp, khó lường, VASEP xác định phương châm hành động xuyên suốt là: “Chủ động thích ứng – Đổi mới sáng tạo – Phát triển bền vững.” Theo đó, cộng đồng doanh nghiệp luôn luôn ở thế chủ động (không bị động trước mọi thay đổi); đổi mới để nâng cao năng lực cạnh tranh; và bền vững để đi đường dài, đi cùng chuẩn mực quốc tế.
Bên cạnh tăng trưởng, ngành Thủy sản ngày càng được đặt trong yêu cầu phát triển có trách nhiệm. Trách nhiệm với nguồn lợi, với môi trường và cộng đồng. Trách nhiệm với thị trường quốc tế. Và trách nhiệm với tương lai. Hướng tới xây dựng một nghề cá hiện đại, minh bạch và bền vững. Theo đó, các doanh nghiệp hải sản cam kết không thu mua, không chế biến và xuất khẩu hải sản IUU sang EU. Đây là hành động cụ thể, thiết thực. Góp phần bảo vệ uy tín ngành hàng, uy tín đất nước. Bảo vệ thị trường. Và bảo vệ sinh kế lâu dài của ngư dân và người lao động ven biển. VASEP đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp khai thác hải sản; tin tưởng tuyệt đối vào các quyết tâm và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các Bộ ngành và địa phương.
Cùng với việc ban hành “Quy tắc ứng xử hội viên”, VASEP kêu gọi và đề nghị các doanh nghiệp hải sản thành viên tiếp tục quán triệt việc không thu mua, không chế biến, không xuất khẩu hải sản không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu vi phạm khai thác IUU; tăng cường nguồn lực kiểm tra, đánh giá sự tuân thủ, phù hợp trong toàn chuỗi cung ứng của mỗi lô hàng. VASEP và các doanh nghiệp thành viên sẽ tiếp tục đồng hành với Chính phủ và các địa phương trong các nỗ lực này, cũng như sẽ xem xét tham gia cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các Tỉnh trong việc hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề.
Hướng tới năm 2026, ngành Thủy sản sẽ phát triển theo hướng xanh, minh bạch và có trách nhiệm. Lễ Tổng kết Xuất khẩu Thủy sản 2025 là dịp để nhìn lại; đánh giá đúng thành quả; nhận diện đúng thách thức; và quan trọng nhất là củng cố niềm tin và tinh thần gắn kết. Phía trước có không ít khó khăn. Thị trường tiếp tục phân hóa. Cạnh tranh ngày càng gay gắt. Tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất, lao động, phúc lợi động vật… sẽ tiếp tục nâng cao. Các rủi ro về khí hậu, thiên tai, dịch bệnh… vẫn hiện hữu. Nếu đoàn kết hơn, đổi mới mạnh hơn, và chủ động hơn, ngành Thủy sản Việt Nam sẽ vượt qua. Tiếp tục tiến lên.
Ngọc Thúy - FICen