Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của thị trường Trung Quốc để thúc đẩy xuất khẩu thủy sản bền vững (30-10-2020)

Ngày 20 tháng 10 năm 2020, tại công văn số 1479/QLCL-CL1, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Nafiqad) cho biết, bên cạnh thuận lợi “Trung Quốc cho phép nhập khẩu một số chủng loại cá đánh bắt ướp đá” thì việc xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào thị trường này trong thời gian gần đây đang gặp khó.
Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của thị trường Trung Quốc để thúc đẩy xuất khẩu thủy sản bền vững

Theo Nafiqad, dấu hiệu tích cực trong trao đổi thương mại giữa địa phương hai nước, đó là: Chính quyền địa phương Đông Hưng (tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc) chính thức cho phép nhập khẩu một số chủng loại cá đánh bắt ướp đá qua Lối mở Km3+4, Móng Cái và cặp chợ biên giới Đông Hưng, Trung Quốc: Ngày 30/9/2020, Ủy ban nhân dân Thành phố Móng Cái có văn bản số 3747/UBND-VP kèm theo Thư trao đổi ngày 29/9/2020 của Cục Thương vụ và quản lý cửa khẩu Đông Hưng, Trung Quốc thông báo danh mục 20 chủng loại cá đánh bắt ướp đá của Việt Nam được phép xuất khẩu vào Trung Quốc qua Lối mở Km3+4 Hải Yên (thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh)/Cặp chợ Biên giới Đông Hưng (Khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây, Trung Quốc). Trên cơ sở thông báo này của Trung Quốc, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản đã gửi văn bản tới các doanh nghiệp và các đơn vị trực thuộc, hướng dẫn việc thẩm định, cấp chứng thư xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc qua cặp chợ biên giới cho các lô hàng cá đánh bắt ướp đá theo đúng thông báo của Trung Quốc.

Khó khăn, vướng mắc trong xuất khẩu thủy sản vào Trung Quốc

Ngày  02/10/2020, Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc có công điện số TCO CD 1117 kèm theo công hàm số 252/2020 của Cục An toàn thực phẩm xuất nhập khẩu, Tổng cục Hải quan Trung Quốc thông báo việc phát hiện 10 lô hàng tôm đông lạnh (của 07 cơ sở) dương tính với bệnh hoại tử dưới vỏ và cơ quan tạo máu (IHHNV); 03 lô hàng tôm đông lạnh (của 03cơ sở) dương tính với bệnh đốm trắng(WSSV), 03 lô hàng tôm đông lạnh (của 03cơ sở) có hàm lượng phosphate vượt tiêu chuẩn cho phép; 02 lô hàng sản phẩm cá (của 02 cơ sở) không phù hợp với Chứng thư cấp kèm theo lô hàng. Trung Quốc yêu cầu điều tra nguyên nhân, áp dụng các biện pháp khắc phục phù hợp và thông báo kết quả trong vòng 45 ngày, đồng thời tạm ngừng xuất khẩu vào Trung Quốc kể từ ngày 30/9/2020 đối với 11 cơ sở có lô hàng bị phát hiện vi phạm nêu trên.

Thực hiện yêu cầu của Cơ quan thẩm quyền Trung Quốc, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản của Việt Nam đã có văn bản thông báo tạm dừng xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc đối với 11 cơ sở, đồng thời yêu cầu khẩn trương thực hiện điều tra nguyên nhân, áp dụng các biện pháp khắc phục phù hợp. Tuy  nhiên, theo Điều 9.4.3, 9.4.12, 9.8.3, 9.8.12, Hướng dẫn sức khỏe động vật thủy sản (Aquatic Animal Health Code 2019) của Tổ chức Thú y thế giới (OIE), đối với việc nhập khẩu tôm đã được xử lý nhiệt hoặc đã bóc vỏ, bỏ đầu, cơ quan thẩm quyền nước nhập khẩu không đưa ra các yêu cầu liên quan đến bệnh IHHNV,  WSSV; đối với tôm chưa bóc bỏ, bỏ đầu, cơ quan thẩm quyền nước nhập khẩu cần đánh giá rủi ro đối với bệnh IHHNV, WSSVđể có biện pháp kiểm soát phù hợp. Do vậy, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản đã có văn bản đề nghị Trung Quốc làm rõ cơ sở khoa học, cơ sở pháp lý và cung cấp bằng chứng về đánh giá rủi ro đối với các cảnh báo bệnh IHHNV, WSSV đối với các lô hàng tôm của Việt Nam (trong đó có sản phẩm tôm chưa bóc bỏ, bỏ đầu, tôm đã xử lý nhiệt).

Ngoài ra, theo  Thỏa  thuận  hợp  tác  giữa  Bộ Nông  nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam và  Tổng cục  Giám  sát  Chất lượng,  Kiểm  tra  và  Kiểm  dịch  (nay  là  Tổng  cục  Hải  quan Trung Quốc), định kỳ hàng quý, hai bên sẽ cung cấp Danh sách cập nhật các cơ sở chế biến được phép xuất khẩu sang nước đối tác. Song, từ ngày 07/01/2020 (sau khi chấp thuận bổ sung 85 doanh nghiệp), Trung Quốc chưa xem xét bổ sung doanh nghiệp thủy sản theo đề nghị của Việt Nam mà tiếp tục đưa ra thêm yêu cầu đối với Danh sách này.

Tháng  7/2020,  Trung  Quốc  gửi  email  tới Thương vụ Việt  Nam tại Trung Quốc yêu cầu bổ sung một số thông tin trong Danh sách. Tại lần cập nhật Danh sách gửi Trung Quốc, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu này. Ngày 05/10/2020,  Trung  Quốc  tiếp  tục  gửi  email  tới Thương vụViệt  Nam  tại Trung Quốc, yêu cầu bổ sung thông tin về công suất chế biến hàng năm và khối lượng đã xuất khẩu sang Trung Quốc năm trước đối với từng cơ sở trong Danh sách.

Trong các tháng 7/2020 và 9/2020, Trung Quốc đã gửi email tới Thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc, yêu  cầu  tiến  hành  kiểm  tra  trực  tuyến  một  số cơ sở chế biến  thủy  sản  của Việt Nam (trong Danh  sách  xuất  khẩu  sang  Trung  Quốc). Tuy nhiên, do Trung Quốc không  nêu  rõ  tiêu  chí  lựa chọn cơ sở và trình tự, thủ tục thực hiện kiểm tra trực tuyến nên Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản của Việt Nam đã đề nghị Trung  Quốc có văn bản  chính  thức  về việc  này (trong đó cần thông báo rõ: tiêu chí lựa chọn cơ sở được kiểm tra và trình tự, thủ tục thực hiện kiểm tra trực tuyến).

Nhìn chung, trong thời gian gần đây, Trung  Quốc liên tục đưa ra yêu cầu nhưng không có văn bản chính thức, không có quy định tham chiếu, không nêu thời điểm áp dụng, đặc biệt là không phù hợp nội dung Thỏa thuận hợp tác hai bên đã ký kết nên gây khó cho việc  bổ sung  doanh  nghiệp xuất  khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc.

Đối với việc kiểm soát các lô hàng thủy sản nhập khẩu từ Trung Quốc, hiện Cục Thú y của Việt Nam đang được giao kiểm tra an toàn thực phẩm và an toàn dịch bệnh đối với động vật, sản phẩm động vật thủy sản nhập khẩu (bao gồm nhập khẩu từ Trung Quốc). Theo nội dung Thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Nông nghiệp & PTNT  và Tổng cục Giám sát Chất lượng, Kiểm tra và Kiểm dịch (nay là Tổng cục Hải quan Trung Quốc) về kiểm soát an toàn thực phẩm đối với thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất nhập khẩu, thông qua Cơ quan đầu mối, hai bên kịp thời cung cấp thông tin về các lô hàng thủy sản, sản phẩm thủy sản nhập khẩu từ nước đối tác bị phát hiện vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm. Tiếp theo đó, bên xuất khẩu phải thực hiện việc truy xuất và triển khai các biện pháp khắc phục sau khi nhận thông tin cảnh báo,  thông  báo kịp thời kết quả thực hiện cho bên nhập khẩu. Trong tháng 7/2020, Cục Thú y của Việt Nam phát hiện tồn dư kháng sinh Enrofloxacin trong 07 mẫu cá chuối hoa nhập khẩu từ Trung Quốc và đã có văn bản đề nghị Trung Quốc thông báo kết quả điều tra nguyên nhân và biện pháp khắc phục.

Để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của thị trường Trung Quốc và thúc đẩy xuất khẩu thủy sản bền vững, Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản đã đề xuất Lãnh đạo Bộ giao Vụ Hợp tác quốc tế chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan triển khai cuộc họp do Lãnh đạo Bộ chủ trì với các đơn vị liên quan thuộc Bộ để đánh giá tình hình, các khó khăn trong xuất khẩu nông lâm thủy sản sang Trung Quốc. Trên cơ sở đó, thống nhất các biện pháp đối đẳng của Việt Nam đối với nông lâm thủy sản của Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam (kể cả áp dụng các biện pháp tạm đình chỉ hay loại tên khỏi Danh  sách với các doanh nghiệp Trung Quốc vi phạm); Sau cuộc họp, sẽ dự thảo văn bản của Bộ gửi Tổng cục Hải quan Trung Quốc đề nghị xem xét, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc có liên quan, và đề nghị họp trực tuyến cấp kỹ thuật để trao đổi các nội dung vướng mắc trước khi họp trực tuyến cấp Lãnh đạo Bộ giữa hai bên.

Ngọc Thúy – FICen

Ý kiến bạn đọc

Tin khác