Năm 2025 vừa qua tiếp tục là một năm nhiều khó khăn đối với ngành khai thác thủy sản. Trên biển, thời tiết diễn biến bất thường với tổng cộng 15 cơn bão và 6 cơn áp thấp nhiệt đới, tác động trực tiếp đến an toàn tàu cá và kế hoạch sản xuất của ngư dân. Trên bình diện quốc tế, tình hình tranh chấp trên các vùng biển diễn biến phức tạp, chứa đựng nhiều yếu tố bất ổn, khó dự báo; xung đột Nga - Ukraine kéo dài làm cho kinh tế thế giới phục hồi chậm hơn so với kỳ vọng, kéo theo lạm phát gia tăng ở nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Hệ quả là người tiêu dùng toàn cầu thắt chặt chi tiêu, nhu cầu tiêu dùng thủy sản suy giảm đáng kể.
Đáng chú ý, cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thủy sản Việt Nam tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất, khai thác và kinh doanh sản phẩm thủy sản, đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt hơn về truy xuất nguồn gốc, tuân thủ pháp luật và quản lý đội tàu. Trong bối cảnh đó, với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp của các bộ, ngành Trung ương, chính quyền địa phương cùng sự đồng hành của các tổ chức chính trị - xã hội, ngành khai thác thủy sản đã nỗ lực vượt khó, duy trì hoạt động sản xuất tương đối ổn định. Tổng sản lượng khai thác thủy sản vẫn đạt khoảng 3,83 triệu tấn, tương đương 99,8% so với năm trước. Con số này phản ánh nỗ lực lớn và khẳng định vai trò quan trọng của ngư dân bám biển trong việc duy trì nguồn cung nguyên liệu và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế chung.
Cao điểm vụ cá Bắc và yêu cầu bảo đảm an toàn sản xuất dịp Tết Bính Ngọ 2026
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT), thời điểm cuối năm 2025 và đầu năm 2026 trùng với chính vụ cá Bắc 2025 - 2026, đồng thời là giai đoạn nhu cầu tiêu thụ nguyên liệu thủy sản tăng cao để phục vụ dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ. Trong những ngày Tết, số lượng tàu cá và ngư dân vẫn tiếp tục bám biển sản xuất trên khắp các vùng biển, vừa phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền, an ninh biển đảo của Tổ quốc.
Thực tiễn nhiều năm cho thấy, dịp Tết Nguyên đán là thời điểm tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với hoạt động khai thác trên biển. Điều kiện thời tiết có thể diễn biến phức tạp, trong khi tâm lý chủ quan hoặc áp lực mưu sinh dễ khiến ngư dân kéo dài thời gian bám biển, làm gia tăng nguy cơ tai nạn. Bên cạnh đó, việc tiêu thụ sản phẩm trong dịp Tết có ý nghĩa quan trọng đối với thu nhập của ngư dân và chuỗi cung ứng thủy sản, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý để hỗ trợ kịp thời, bảo đảm an toàn và hiệu quả sản xuất.
Chính vì vậy, Bộ NNMT đã có văn bản số 797 đề nghị các địa phương ven biển tập trung theo dõi sát diễn biến thời tiết và tình hình khai thác hải sản của ngư dân trên các vùng biển. Văn bản không chỉ nhằm mục tiêu cảnh báo sớm, hỗ trợ ngư dân tránh rủi ro, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu, đáp ứng yêu cầu chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Việc theo dõi chặt chẽ hoạt động tàu cá trong dịp cao điểm cũng là cơ sở quan trọng để các địa phương chủ động phương án ứng phó, hỗ trợ hậu cần nghề cá, bảo đảm an ninh trật tự trên biển và tại các cảng cá, khu neo đậu.
Chăm lo đời sống, động viên tinh thần ngư dân bám biển trong dịp Tết
Nội dung trọng tâm được Bộ NNMT nhấn mạnh trong văn bản là yêu cầu tổ chức thăm hỏi, động viên tinh thần và vật chất đối với các hộ ngư dân có hoàn cảnh khó khăn, cũng như các gia đình có ngư dân tham gia bám biển khai thác hải sản trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Đây không chỉ là hoạt động mang ý nghĩa nhân văn, mà còn là giải pháp thiết thực nhằm củng cố niềm tin, khích lệ tinh thần lao động của ngư dân - lực lượng trực tiếp tạo ra sản lượng khai thác trên biển.
Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, vật tư đầu vào và sinh hoạt tăng cao, thu nhập của ngư dân còn nhiều bấp bênh, việc chăm lo đời sống, hỗ trợ kịp thời cho các hộ khó khăn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an sinh xã hội và ổn định sản xuất. Văn bản của Bộ cũng đề nghị các địa phương phối hợp với các cơ quan, đoàn thể liên quan để tổ chức tốt các hoạt động mang tính truyền thống và văn hóa nghề cá như lễ ra quân đầu năm, lễ cầu ngư sau Tết. Đây là những hoạt động không chỉ mang ý nghĩa tinh thần, mà còn góp phần gắn kết cộng đồng ngư dân, nâng cao nhận thức về sản xuất an toàn, hiệu quả và bền vững.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phản ánh và biểu dương kịp thời các ngư dân khai thác hải sản đạt hiệu quả trong dịp Tết cũng được Bộ NNMT nhấn mạnh. Việc lan tỏa những mô hình sản xuất hiệu quả, những tấm gương ngư dân tiêu biểu sẽ góp phần tạo động lực thi đua, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và áp dụng các biện pháp khai thác có trách nhiệm, phù hợp với định hướng phát triển bền vững ngành thủy sản.
Tăng cường phối hợp, tổng hợp báo cáo phục vụ chỉ đạo điều hành
Ngoài các nhiệm vụ trực tiếp liên quan đến theo dõi tàu cá và chăm lo ngư dân, Bộ NNMT cũng yêu cầu các địa phương ven biển thực hiện nghiêm túc công tác tổng hợp, báo cáo. Cụ thể, các tỉnh, thành phố cần lập danh sách tàu cá và ngư dân tham gia bám biển khai thác hải sản trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 và gửi về Bộ (qua Cục Thủy sản và Kiểm ngư) theo đúng thời hạn quy định. Báo cáo sơ bộ cần được gửi trước ngày 13/02/2026 và báo cáo tổng hợp sau Tết gửi trước ngày 19/02/2026 để Bộ tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Yêu cầu về thời hạn báo cáo cụ thể cho thấy sự coi trọng của cơ quan quản lý đối với công tác theo dõi, đánh giá tình hình sản xuất trong dịp Tết - giai đoạn đặc thù cả về kinh tế lẫn xã hội. Thông tin tổng hợp từ các địa phương sẽ là cơ sở để Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đánh giá thực trạng khai thác, mức độ an toàn của ngư dân, hiệu quả các biện pháp hỗ trợ, từ đó kịp thời chỉ đạo, điều chỉnh chính sách phù hợp.
Bộ NNMT cũng đề nghị sự phối hợp của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong lĩnh vực thủy sản, trong đó có Hội Thủy sản Việt Nam và Nghiệp đoàn nghề cá Việt Nam. Sự tham gia của các tổ chức này không chỉ giúp tăng cường nguồn lực xã hội hóa trong công tác chăm lo, động viên ngư dân, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành pháp luật, tham gia các mô hình liên kết sản xuất và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Bộ NNMT đề nghị theo dõi hoạt động tàu cá và động viên, thăm hỏi ngư dân sản xuất trên biển dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cho thấy sự chủ động, kịp thời của cơ quan quản lý trong việc bảo đảm an toàn sản xuất, chăm lo đời sống ngư dân và duy trì nhịp tăng trưởng của ngành khai thác thủy sản. Trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen, từ thời tiết cực đoan, biến động kinh tế toàn cầu đến yêu cầu ngày càng cao về quản lý nghề cá, việc triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, theo dõi, hỗ trợ và báo cáo không chỉ có ý nghĩa trước mắt cho dịp Tết, mà còn góp phần củng cố nền tảng phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam trong những năm tiếp theo.
Hải Đăng